Γοργίας o σοφιστής

Ένας από τους σημαντικότερους σοφιστές φιλοσόφους και ρήτορες της κλασικής ελληνικής   αρχαιότητας καταγόμενος από τους Λεοντίνους της Σικελίας, όπου γεννήθηκε το 485 π. Χ.. γεννήθηκε το 485 π. Χ.. 
Μεσούντος του Πελοποννησιακού Πολέμου ταξίδεψε στην Αθήνα σαν αρχιπρεσβευτής για να ζητήσει τη συμμαχία της πόλης εναντίον των Συρακουσών. 
Τότε ακριβώς κατέπληξε τους πάντες με το χαρισματικό λόγο του, τα γοργίεια λεκτικά σχήματα, όπως τα ονόμασε αργότερα ο τραγικός ποιητής Αγάθων, ένας από τους πολλούς διάσημους μαθητές του. Ανάμεσά τους ήταν ο Θουκυδίδης, ο Αλκιβιάδης, ο  Κριτίας, Ισοκράτης, ο Αντισθένης.

 
Ο ίδιος υπήρξε μαθητής του Εμπεδοκλή και γι αυτό επηρεάστηκε σημαντικά από τη σκέψη της Ελεατικής σχολής. Ο Γοργίας έδειξε επίσης μια στενή συγγένεια με τον ελεατικό στοχασμό και ιδιαίτερα με τη σκέψη του Παρμενίδη και του Ζήνωνα, αν και το αντιθετικό του ύφος δείχνει συγγένεια με το αντιθετικό ύφος των ηρακλείτειων κειμένων.  
Στον Γοργία αποδίδεται ο επιτάφιος λόγος για νεκρούς Αθηναίους του Πελοποννησιακού Πολέμου, απόσπασμα του οποίου είναι η περίφημη φράση «τα κατά των βαρβάρων τρόπαια ύμνους απαιτεί, τα κατά των Ελλήνων θρήνους», που αποκαλύπτει την βαθιά συναίσθηση που είχε της εμφύλιας συμφοράς που συντελούνταν γύρω του. Ακόμη και ο Ολυμπιακός του λόγος στην Ολυμπία το 408 π.Χ είχε ως θέμα τον τερματισμό του εμφυλίου και την ανάγκη συνένωσης των Πανελλήνων. Οι ρητορικές του επιδείξεις στη σφαίρα της φιλοσοφίας συμπυκνώνονται  στην αντίληψη ότι «το όν δεν υπάρχει αλλά και αν υποτεθεί ότι υπάρχει, δεν είναι δυνατόν να γνωσθεί. Αλλά και αν υποθέσουμε ότι τελικά μπορεί να γνωσθεί, δεν μπορεί να μεταδοθεί, διότι η μετάδοση από άλλον άνθρωπο γίνεται με το λόγο, δηλαδή με λεκτικά πράγματα και όχι με το ίδιο το πράγμα».
 Ο Γοργίας στο έργο του «Περί του μη όντος ή περί φύσεως» προσπάθησε να αποδείξει ότι τίποτε δεν υπάρχει. Αν υπάρχει, δεν μπορούμε να το γνωρίσουμε. Αν μπορούμε να το γνωρίσουμε, δεν μπορούμε ωστόσο να το μεταδώσουμε στους άλλους. Η αποδεικτική τακτική του ονομάζεται ανασκευαστική και συνίσταται στον αποκλεισμό αντιφατικών προτάσεων. Το ον δεν είναι για τον Γοργία ούτε ένα ούτε πολλά. Αν ήταν ένα, θα έπρεπε να είναι άνευ χαρακτηριστικών, έκτασης και μεγέθους. Ωστόσο, εκείνο που δεν έχει χαρακτηριστικά γνωρίσματα, απλά δεν υπάρχει. Τότε πρέπει να δεχτούμε πως το ον είναι πολλαπλότητα, αλλά το πολλαπλό προϋποθέτει το απλό, ως συστατικό του στοιχείο. Όταν, λοιπόν, το ον δεν είναι ένα, δεν μπορεί να είναι και πολλά. Επακόλουθα, το ον, που οι Ελεάτες το θεωρούσαν υπαρκτό, δεν υπάρχει ουσιαστικά, μια και επιδέχεται αντίθετων και αντιφατικών, αλληλοαποκειόμενων απόψεων.     
Όλα αυτά τον κάνουν να θεωρείται ως πρόδρομος του σκεπτικισμού. Ο τελευταίος πιστεύει ότι ακόμα και αν υπάρχουν κάπου οι απαντήσεις για όλα τα φιλοσοφικά ερωτήματα οι άνθρωποι δεν θα μπορέσουν ποτέ να βρουν με σιγουριά την λύση για όλα τα αινίγματα της φύσης και του σύμπαντος.             

Ο Γοργίας είχε την άποψη ότι δεν υπάρχει τίποτα, και ότι και αν υπάρχει είναι ακατανόητο και αν είναι κατανοητό δεν μπορεί να εξηγηθεί στους συνανθρώπους μας.  Οι ικανότητες του και τα ορθολογικά του επιχειρήματα ήταν αξεπέραστα. Μάλιστα, ήταν περήφανος για το γεγονός ότι: «Κανείς, όπως έλεγε, δεν μπορεί να πει τα ίδια με μένα πιο βραχυλογικά από εμένα.», καθώς και το ότι ο εύκολος αυτoσχεδιασμός ήταν  χαρακτηριστικό του. Συχνά έχοντας απόλυτη εμπιστοσύνη στις ρητορική του ικανότητα πρότεινε στους πολίτες που τον άκουγαν να βάλουν εκείνοι το θέμα. Αυτό σήμαινε ότι ήταν πρακτικώς αδύνατον να έχει προετοιμάσει τον λόγο του από πριν. Θεωρούσε   καθήκον του να κάνει τους νέους ικανούς ρήτορες γιατί πίστευε την τέχνη της πειθούς ως το ύψιστο αγαθό.  
Στο έργο του Ἑλένης ἐγκώμιον, που είναι ένα από τα ελάχιστα έργα σοφιστών που σώθηκαν ολόκληρα και στην ουσία δεν πρόκειται για εγκώμιο αλλά "υπεράσπιση" της Ελένης. Είναι μια ρητορική επίδειξη, γραμμένη σε αττική διάλεκτο και στο περίτεχνο ύφος του Γοργία. Σε αυτό το έργο ο Γοργίας προσπαθεί να αποδείξει ότι η Ελένη δεν ευθύνεται που ακολούθησε τον Πάρη, όποιος και αν ήταν ο λόγος.                
Απαριθμούνται τέσσερις παράγοντες στο έργο στους οποίους θα μπορούσε να αποδοθεί η ευθύνη για την απόφασή της:

Οι θεοί και η τύχη.  

1. Η βία.
2. Ο πειστικός λόγος.
3. Ο έρωτας.
4. Οι θεοί.   

 Κατόπιν ο Γοργίας εξετάζει έναν προς ένα τους τέσσερις αυτούς παράγοντες και καταλήγει στο συμπέρασμα, ότι και στις τέσσερις περιπτώσεις έχουμε να κάνουμε με δυνάμεις πολύ πιο ισχυρές από τη θέληση ενός ανθρώπου.

Ο Γοργίας Πέθανε σε βαθιά γηρατειά. Όταν τον ρώτησαν πως τα είχε καταφέρει να ξεπεράσει κατά πολύ κάθε προσδόκιμο ζωής για εκείνη την εποχή, η απάντηση του ήταν ότι απέφευγε τις ηδονές και τις προκλήσεις στα συμπόσια.     

                     

και ένα απόσπασμα από τους λόγους του:   

«οὐδέν ἔστιν, 

εἰ καί έστιν, ἀκατάληπτον ἀνθρώπῳ 

εἰ καί καταληπτόν, ἀλλά τοί γε 

ἀνέξοιστον καί ἀνερμηνευτον τῷ πέλας.»

Δεν υπάρχει τίποτε 

και αν υπάρχει είναι ακατάληπτο στον άνθρωπο 

και αν είναι καταληπτό, δεν μεταδίδεται..                 

                                                                            

δεν μεταφέρεται στον πλησίον