Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ

                          

 Η Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, ή σύμφωνα με τις άλλες ονομασίες που της αποδίδονται «Βυζαντινός Ναός της Ύπατης Σοφίας του Ένσαρκου Λόγου του Θεού, Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας, Μεγάλη Εκκλησία », είναι χωρίς αμφιβολία ο γνωστότερος και δημοφιλέστερος μουσειακός χώρος της Κωνσταντινούπολης.

Στο σημειο αυτο παρακολουθείστε το εκπληκτικό βίντεο, με το μοναδικό ηχητικό ντοκουμέντο απο την επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου του Stanford σε συνεργασία με τη χορωδία Capella Romana, που χρησιμοποίησαν ότι ποιο σύγχρονο μέσο, έτσι ώστε να αντιγράψουν την καταπληκτική εμπειρία του να βρίσκεται κάποιος μέσα στην Αγιά Σοφιά και να απολαμβάνει την ψαλμωδία από τους δεκάδες ψαλτάδες της, πριν από 1.500 χρόνια. Το αποτέλεσμα είναι πραγματικά εκπληκτικό και θαυμαστε τον πιο λαμπρό Ναό της Ορθοδοξίας.

Ιστορικά στοιχεία για την Αγιά Σοφιά

Ο ναός κτίστηκε στη θέση όπου ο Μ. Κωνσταντίνος, ή σύμφωνα με άλλους ο γιός του Κωνστάντιος, ίδρυσε τον πρώτο ναό της Αγίας Σοφίας που εγκαινιάστηκε το 360.

Ο πρώτος ναός ήταν μια ξυλόστεγη βασιλική που κατά τη διάρκεια των καταστροφών που έγιναν εξ αίτιας της εξορίας του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, καίγεται το έτος 404. Επί του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β΄, το 415, χτίζεται καινούργιος ναός, ο οποίος όμως καίγεται ξανά στην στάση του Νίκα το έτος 532.

Τελικά ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός αποφασίζει να ανοικοδομήσει μία νέα εκκλησία, που θα είναι αφιερωμένη στο Σαρκωθέντα Λόγο του Θεού, δηλαδή το Χριστό, ο οποίος από τον Απόστολο Παύλο αποκαλείται η του «Θεού Σοφία».

                                     

Τις εργασίες της ανοικοδόμησης του ναού ξεκίνησαν το 532 και ολοκληρώθηκαν σε πέντε χρόνια υπό την επίβλεψη του ίδιου του αυτοκράτορα. Η νέα εκκλησία ολοκληρώθηκε σε πέντε χρόνια, το 537, για την τότε εποχή θεωρείτε άθλος, όχι μόνο για την ταχύτητα κατασκευής όσο για την δυσκολία που παρουσίασε το έργο ειδικά στην στιριξη του τρούλου.

Ο ναός εγκαινιάζεται 27 Δεκεμβρίου του 537 από τον Ιουστινιανό. Το 558 όμως ο τρούλος του ναού καταρρέει μετά από ισχυρό σεισμό που κτύπησε την Κωνσταντινούπολη. Τώρα την εκ νέου κατασκευή του τρούλου αναλαμβάνει ο Ισίδωρος, που ήταν ανιψιός ενός από τους αρχιτέκτονες του ναού. Το έργο ολοκληρώνεται το 563 και στις 23 Δεκεμβρίου της ίδιας χρονιάς πραγματοποιούνται ξανά εγκαίνια από τον Ιουστινιανό.

Δυστυχώς όμως για το έργο, το 989 ένας ακόμα μεγάλος σεισμός γίνεται αίτια να καταρρεύσει ξανά ο τρούλος και επιπλέον τμήμα της δυτικής κόγχης, ο ναός όμως επισκευάστηκε και πάλι. Τελευταία κατάρρευση του ανατολικού τμήματος του τρούλου έχουμε το έτος 1346, ενώ οι επισκευές που έγιναν δεν αλλοιώσαν σημαντικά το προηγούμενο έργο του Ισίδωρου του νεότερου.

Ακολουθεί η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους ομόδοξους Σταυροφόρους τα έτη 1204-1261 και ο ναός γίνεται Ρωμαιοκαθολικός, ενώ κατά την διάρκεια της άλωσης από τους Φράγκους, η Αγία Σοφία υπέστη τεράστιες ζημιές. Το 1453 «Εάλω η Πόλις» από τους Οθωμανούς και ο ναός μετατρέπεται σε μουσουλμανικό τέμενος. Κατά την διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έγιναν στο ναό σημαντικές καταστροφές στις τοιχογραφίες του ναού (ασβεστώθηκαν), αφού η απεικόνιση του ανθρώπινου σώματος θεωρείται βλασφημία για το Ισλάμ. Ο ναός με την σπουδαία αρχιτεκτονική του αποτέλεσε πρότυπο για την κατασκευή και άλλων τεμενών, όπως το Μπλε Τζαμί.

To 1934 o Μουσταφά Κεμάλ, στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού της Τουρκίας, μετέτρεψε το τέμενος σε μουσείο. Έκτοτε μέχρι και σήμερα, ο ναός της Αγίας Σοφίας αποτελεί ιστορικό και αρχαιολογικό μουσείο και είναι πόλος έλξης για κάθε επισκέπτη, που θέλει να θαυμάσει τη λαμπρότητα και τη μεγαλοπρέπεια που διέπει αυτό το μνημείο της  χριστιανοσύνης.

Αρχιτεκτονική

Ο ναός της Αγίας Σοφίας είναι το σημαντικότερο μνημείο του τύπου της τρουλαίας βασιλικής. Πρόκειται αναμφίβολά για ένα αριστούργημα αρχιτεκτονικής. Ο ναός περιβάλλεται από δύο αυλές, την βόρεια και την δυτική, η οποία καλείται και αίθριο.

                           

Πρόκειται για μια υπαίθρια μαρμαρόστρωτη και περίστυλη αυλή στο μέσον της οποίας ήταν η «κομψή φιάλη» η μαρμάρινη κρήνη που έφερε την ονομαστή καρκινική επιγραφή «ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ» (δηλ. πλύνε τις αμαρτίες, όχι μόνο το πρόσωπο).

Από το αίθριο υπάρχουν πέντε πύλες στον έξω νάρθηκα και άλλες πέντε που οδηγούν στον εσωτερικό. Η μεσαία από αυτές τις πύλες είναι η Μεγάλη ή Ωραία Πύλη. Από εκεί  εννέα πύλες, τρείς ανά κλίτος, οδηγούν στον εσωτερικό του κυρίως ναού.

Δεξιά και αριστερά του νάρθηκα διασώζονται διάφορα προσαρτήματα μεγάλης ιστορικής σημασίας. Ο κυρίως ναός είναι χωρισμένος σε τρία κλίτη, με το μεσαίο να έχει την διπλάσια διάσταση από τα άλλα δύο.

    

 Σε γενικές γραμμές το εσωτερικό σχέδιο του ναού είναι σχετικά απλό και έχει ως εξής: έχει τέσσερεις πεσσούς οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους με υπερώα τόξα στα οποία φέρονται επιθόλια τόξα, όλα αυτά μαζί δημιουργούν την βάση για τον τεράστιο θόλο του τρούλου.

Ο χώρος λούζεται από το άπλετο φως του ήλιου, καθώς αυτό εισέρχεται στο ναό από τα εκατοντάδες παράθυρα της εκκλησίας, δίνοντας έτσι την ψευδαίσθηση στους επισκέπτες πως ο θόλος κρέμεται από τον ουρανό.