Επιβλητικά Μετέωρα

Ένα σύμπλεγμα από τεράστιους βράχους υψώνεται λίγο έξω από την Καλαμπάκα και σχηματίζει τα επιβλητικά Μετέωρα. Πρόκειται για μια ομάδα από σκοτεινόχρωμους βράχους από ψαμμίτη οι οποίοι είναι το Άγιον όρος της Καλαμπάκας, μια και αποτελούν το μεγαλύτερο τόπο εγκατάστασης των μοναχών. Από τις 30 μονές που υπήρχαν κάποτε σήμερα είναι σε λειτουργεία μόνον έξι, και από το 1988, περιλαμβάνονται στον κατάλογο μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Σύμφωνα με τις θεωρίες των γεωλόγων, αυτοί οι θεόρατοι βράχοι που συνθέτουν αυτό το απόκοσμο τοπίο, στην ουσία δεν είναι βράχοι, αλλά έχουν δημιουργηθεί από πέτρες ποταμών και ασβεστολιθικά πετρώματα που συσσωρεύονταν στο σημείο εκείνο για εκατομμύρια χρόνια, με αλλά λόγια οι γεωλόγοι πιστεύουν ότι στο σημείο εκείνο υπήρχε μια τεράστια λίμνη και έπεφτε σε αυτήν ένα μεγάλο ποτάμι που στο δέλτα του συγκεντρωνόντουσαν τόνοι φερτών υλικών. Όταν σε κάποια στιγμή πριν από εκατομμύρια χρόνια έγινε ένας μεγάλος σεισμός με αποτέλεσμα να ανοίξει η μέχρι τότε περίκλειστη λίμνη, δημιουργώντας το άνοιγμα των Τεμπών, με αποτέλεσμα τα νερά να χυθούν στο σημερινό Αιγαίο και να αποκαλυφθεί η θεσσαλική πεδιάδα.

                                   

 Οι αποθέσεις χιλιετιών στο δέλτα του ποταμού να έμειναν πλέον στο έλεος του ανέμου και της βροχής, σταδιακά λοιπόν και με την βοήθεια αυτών των στοιχείων της φύσης τα μαλακά πετρώματα υποχωρήσαν και αφήσαν τα ποιο σκληρά σε αυτήν την θέση που τα βλέπουμε σήμερα και τα γνωρίζουμε ως Μετέωρα και έχουν τη μορφή απότομων κορυφών με ύψος που φτάνει τα 200 μέτρα και πλάτος μέχρι 300 μέτρα.

Το άγριο και μη εύκολα προσβάσιμο τοπίο, έγινε πρόσφορος χώρος για τους ασκητές της χριστιανοσύνης που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή σε χρονολογία που δεν είναι ακριβώς γνωστή. Οι βυζαντινολόγοι υποστηρίζουν ότι έχει ξεκινήσει πριν από το 11ο αιώνα. Άλλες ιστορικές όμως πληροφορίες αναφέρουν ως πρώτο ασκητή οικιστή κάποιον Βαρνάβα που το 950-970 ίδρυσε την πολύ παλιά Σκήτη του Αγίου Πνεύματος. Ακολούθως έχουμε  την ίδρυση της Μεταμόρφωσης (1020) από κάποιον μοναχό με το όνομα Ανδρόνικος και καταγωγή από την Κρήτη, ενώ το 1160 ιδρύεται η Σκήτη Σταγών. Μετά την πάροδο δυο αιώνων ο ασκητής Βαρλαάμ γίνεται ο ιδρυτής του Μοναστηριού των Τριών Ιεραρχών και των Αγίων Πάντων. Αργότερα άγνωστοι ιερωμένοι φτιάχνουν μια σειρά από Μοναστήρια όπως της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Στεφάνου, της Υπαπαντής, του Ρουσάνου, του Αγίου Γεωργίου του Μανδηλά, του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά, της Παναγίας της Μήκανης, των Αγίων Θεοδώρων, του Αγίου Νικολάου του Μπάντοβα, των Αγίων Αποστόλων κ.α.

                                                                 

Από πού όμως βγήκε το όνομα Μετέωρα; Κατά πάσα πιθανότητα χρεώνεται στον ιδρυτή του μοναστηριού του Μεγάλου Μετεώρου, τον Άγιο Αθανάσιο τον Μετεωρίτη, ο οποίος ονόμασε «Μετέωρο» τον Πλατύ Λίθο πάνω στον οποίο ανέβηκε για πρώτη φορά το έτος 1344. Οι βράχοι των μετέωρων ως μοναστική πολιτεία γνωρίζουν μια συνεχόμενη ανάπτυξη ακόμη και στα χρόνια της παρακμής και της πτώσης της βυζαντινής αυτοκρατορίας και της μετέπειτα κατάκτησης της Θεσσαλίας από τους Οθωμανούς το 1393, ενώ στα τέλη του 15ου αιώνα και κυρίως κατά τον 16ο αιώνα τα Μετέωρα γνωρίζουν τη μεγαλύτερή τους ακμή, 

μια και ιδρύονται καινούργια μοναστήρια και νέα καθολικά, τα οποία διακοσμούνται  με καταπληκτικής τέχνης αγιογραφίες. Όλα αυτά προσελκύουν μοναχούς με αποτέλεσμα αυτή η μοναστική πολιτεία να φτάσει στο ζενίθ της γύρω στον 17^ο αιώνα. Κάπου εδώ όμως αρχίζει και η παρακμή της. Στην σημερινή εποχή λειτουργούν μόνο τα μοναστήρια της Μεταμόρφωσης, του Βαρλαάμ, της Αγίας Τριάδος και του Αγίου Στεφάνου, του Αγίου Νικολάου του Αναπαυσά, του Ρουσάνου, καθώς και ορισμένα τμήματα κάποιων άλλων, ενώ τα υπόλοιπα έχουν ερειπωθεί και εξαφανισθεί από τον μοναστηριακό χάρτη.

Τα μοναστήρια στα Μετέωρα, λόγω και της μορφολογίας τους, πρόσφεραν σημαντικό έργο κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, μια και αποτέλεσαν το ιδανικό καταφύγιο για το μοναχισμό και παράλληλα διέσωσαν μνημεία του πολιτισμού και έργα της μεταβυζαντινής τέχνης. Πάρα το ότι ήταν απόκρημνα και δύσκολα να φτάσει κάποιος σε αυτά, δεν γλύτωσαν από την βουλιμιά του στρατού του Αλή Πασά των Ιωάννινων, του πασίγνωστου στους Έλληνες για τις θηριωδίες του, έτσι στις αρχές του 19ου αιώνα αρκετά από αυτά λεηλατήθηκαν.

Την δεκαετία του 1920 φτιάχνονται σκαλιστές στο βράχο σκάλες καθώς και σήραγγες με αποτέλεσμα να γίνουν οι μονές προστασίες από το γειτονικό οροπέδιο κι έτσι να ατροφήσει η παραδοσιακή μέθοδος επικοινωνίας και ανεφοδιασμού των μοναστηριών  με ανεμόσκαλες και καλάθια και να εγκαταλειφθεί οριστικά.                                           
Οι μονές των Μετεώρων, χτισμένες πάνω στις κορυφές των βράχων, αποτελούν  σήμερα και μετά το Άγιον Όρος το δεύτερο σημαντικό μοναστηριακό συγκρότημα στην Ελλάδα.