Αρίστιππος ο Κυρηναίος. λάτρης της ηδονής & της ελευθερίας

Σε νεαρή ηλικία γοητεύεται από τη διδασκαλία του Σωκράτη και έρχεται στην Αθήνα όπου  συνδέθηκε στενά μαζί του, χωρίς όμως να εγκαταλείψει τις συνήθειες τις ζωής του και τις αντιλήψεις του. Η φιλοσοφία όμως του Σωκράτη δεν είχε αποφασιστική σημασία για τη ζωή του. Είναι ο πρώτος μαθητής του Σωκράτη ο οποίος μετά τον θάνατο του δασκάλου εμφανίστηκε ως σοφιστής, δηλαδή επαγγελματίας και αμειβόμενος δάσκαλος, αρχικά στην Αθήνα και αργότερα σε άλλες πόλεις, όπου φιλοξενήθηκε από τυράννους, όπως ο Διονύσιος των Συρακουσών, τους οποίους κολάκευε και ζούσε με πολυτέλεια στις αυλές τους. Δίδαξε ως σοφιστής και έπαιρνε υψηλά δίδακτρα. Σχετικό είναι και το γνωστό ανέκδοτο, σύμφωνα με το οποίο: ένας επαρχιώτης οδήγησε σε αυτόν τον γιο του για να μαθητεύσει, αλλά, επειδή ο φιλόσοφος ζήτησε ως αμοιβή 500 δραχμές, ο άνθρωπος του είπε πως «με το ποσό αυτό θα ήταν δυνατόν να αγοράσει ένα βόδι». Οπότε ο Αρίστιππος του απάντησε: «Αγόρασε το, λοιπόν, κι έτσι θα έχεις δύο μαζί βόδια στο σπίτι σου».

 Επιστρέφοντας στην πατρίδα του την Κυρήνη ιδρύει την φιλοσοφική του σχολή, όπου δίδασκε ότι η γνώση έχει αξία, όταν συνοδεύεται με πρακτική χρησιμότητα. Αδιαφορούσε για τα μαθηματικά, γιατί δεν εξετάζουν τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό.

Επιστρέφοντας στην πατρίδα του την Κυρήνη ιδρύει την φιλοσοφική του σχολή, όπου δίδασκε ότι η γνώση έχει αξία, όταν συνοδεύεται με πρακτική χρησιμότητα. Αδιαφορούσε για τα μαθηματικά, γιατί δεν εξετάζουν τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό. Τις φυσιογνωστικές έρευνες τις θεωρούσε άσκοπες και ανωφελείς. Υποστήριζε ότι μπορούμε να γνωρίζουμε μόνο τα δικά μας αισθήματα και όχι των άλλων, επειδή αυτά είναι δημιουργήματα της στιγμής. Τα αισθήματα τα διέκρινε σε εκείνα που προκαλούν ηδονή και σε εκείνα που προκαλούν πόνο. Η ηδονή από τη φύση της είναι ευάρεστη και αποτελεί αγαθό, ενώ ο πόνος, από τη φύση του είναι δυσάρεστος. Σκοπός λοιπόν του ανθρώπου είναι η ηδονή και προς αυτόν το σκοπό πρέπει να τείνουν όλες οι πράξεις του. Αυτός ο σκοπός κατά τον Αρίστιππο, αποτελεί την έκφραση της ανώτατης ηθικής. Γι' αυτό είναι εντελώς αδιάφορη η πηγή προέλευσης των ηδονών. Υπάρχει όμως διαφορά βαθμού μεταξύ των απολαύσεων. Τα σωματικά αισθήματα ηδονής κατέχουν την πρώτη θέση ως δυνατότερα. Δε στερούνται όμως σημασίας και οι ψυχικές και οι ηδονές του πνεύματος. Έργο της φρόνησης είναι να κρίνει, ανάλογα με την αξία τους, τα διάφορα αγαθά και τις όποιες απολαύσεις. Οποιαδήποτε όμως και αν είναι η επιλογή, απαράβατος όρος είναι η εγκράτεια. Δεν πρέπει δηλαδή κατά την πραγματοποίηση του μοναδικού σκοπού, που είναι η απόλαυση της ζωής κατά τον καλύτερο δυνατόν τρόπο, να υποταχθεί κανείς στις ηδονές , αλλά να είναι κύριος του εαυτού του και των περιστάσεων. 

Η αντίληψη αυτή περί αυτοκυριαρχίας και ο έρωτας της ανεξαρτησίας τον οδηγούν μακρύτερα, στο υπέρτατο αγαθό της ελευθερίας του ατόμου, προς το οποίο τρέφει ιδιαίτερη εκτίμηση. Μάλιστα Ο ίδιος, για να μη θυσιάσει την προσωπική ελευθερία του, κρατήθηκε μακριά από την πολιτική, αλλά και δεν δέχθηκε να ανήκει ως πολίτης σε κάποιο συγκεκριμένο κράτος, γι' αυτό και ζούσε παντού ως μέτοικος. Η φιλοσοφική του σχολή στην Κυρήνη άνθησε και άκμασε ως την εποχή των Πτολεμαίων. Η φιλοσοφία του είναι αισθησιοκρατική.           

Η ηθική που διακηρύσσει ο Αρίστιππος είναι καθαρά ατομική, εγωιστική και χρησιμοθηρική παρ’ όλα αυτά ενδιαφέρουσα. Διάδοχοί του είναι ο Ηγησίας, ο Αννίκερις, ο Θεόδωρος ο άθεος, η κόρη του Αρήτη, που δίδαξε τη φιλοσοφία του πατέρα της στο γιο της Αρίστιππο το Μητροδίδακτο, ο οποίος προήγαγε την Κυρηναϊκή φιλοσοφία.